Met Christus gestorven en opgestaan!
Zusters en broeders,
‘Met Christus gestorven en opgestaan’. Zo wordt de Christelijke doop uitgelegd en begrepen. Het is een wedergeboorte, een nieuw begin. Het oude is voorbijgegaan en achtergelaten en een nieuwe leven in Christus begint. Vanouds is de doop verbonden met het Paasfeest en het is bijzonder dat we vandaag Arezoo Nemati kunnen dopen. Een volwassen vrouw; net als in de vroegste tijd van het christendom, toen alle dopelingen bekeerlingen waren die de keuze hadden gemaakt om volgeling van Jezus te worden. Die nadruk op de eigen keuze is nooit verloren gegaan; ook niet bij de latere kinderdoop. Dan maken weliswaar de ouders de keuze om hun kind te laten dopen, maar daarbij wordt de hoop uitgesproken dat het kind met het doen van belijdenis de verantwoordelijkheid voor de eigen doop over zal nemen. De belijdenis en de doopvragen zijn dan ook sterk aan elkaar verwant. Ook vandaag zal dat blijken. Arezoo zal de belijdenisvragen uitspreken en dan gaan we haar dopen. Een nieuw leven begint daarmee.
In haar geval moeten we dat ook niet onderschatten. Afkomstig uit Iran heeft ze uit een Islamitische achtergrond. Al eerder hebben zij en haar man Ehsan, samen met hun zoontje Ayhan, reden gezien om het regiem en het land te ontvluchten. Maar een verandering van godsdienst is nog wat anders, want daarmee wordt onder de huidige omstandigheden de weg terug praktisch afgesloten. De familie Kalvandi is haar voorgegaan, en ook haar vader die in Den Bosch woont. Met de doop begint in allerlei opzichten een nieuw leven.
Hoe kan dat eigenlijk? Vroeg ooit Nikodemus, in een nachtelijk gesprek met Jezus. Ze waren te spreken gekomen over de wedergeboorte en Nikodemus had gevraagd hoe dat kon; opnieuw geboren worden als je al oud bent? Moet je dan voor de tweede maal de moederschoot ingaan? Zonneklaar is natuurlijk dat het hier niet om een letterlijke betekenis gaat. En net zo zonneklaar betekent dat natuurlijk niet dat Jezus onzin staat te kletsen. Bij de wedergeboorte, zo legt Jezus hem uit, gaat het niet om een biologisch gebeuren, maar om een geestelijke vernieuwing. Dan gaat het niet over aardse, maar over hemelse dingen. Naar de geest kun je wel degelijk wedergeboren worden, als de betekenis van het leven niet langer in biologische, maar in godsdienstige termen wordt begrepen. Eigenlijk had die Nikodemus dat zelf ook wel kunnen begrijpen, want hij was een van de joodse leiders en daarmee goed thuis in de joodse heilige geschriften.
En in die geschriften wordt leven en dood niet in de eerste plaats in biologische maar in godsdienstige termen geplaatst. In het Oude Testament is de dood niet in de eerste plaats het einde van het biologisch leven, maar is dood: het afgesneden zijn van God. Er is in het Oude Testament geen woord voor hiernamaals, maar wel voor het dodenrijk. Dat wordt Sjeol genoemd, vaak vertaald als ‘graf,’ of aangeduid met het woord Gehenna, dat meestal als ‘hel’ wordt vertaald. Maar het Gehenna is een plek waar je gewoon naar toe kunt lopen, want het is een smal dal, net buiten Jeruzalem dat een plaats van afval was en de plek waar ooit kinderoffers werden gebracht. Een onheilige plaats daarmee, waar God niet was. Dat is de dood: als God er buiten staat omdat er onheilige dingen plaatsvinden. Het leven is het tegenovergestelde: dat is waar God geloofd en geprezen wordt en waar Hij heerst, dat wil zeggen: waar Zijn gezag wordt erkend.
Nikodemus, ooit, begreep Jezus niet omdat hij diens woorden letterlijk nam. Wij zouden de woorden van Jezus óók misverstaan als we zouden denken dat alles letterlijk moet worden genomen. Niet zelden wordt dat ook bij het verhaal van vandaag gedaan: is de opstanding letterlijk of niet? Sommigen zullen dat met hand en tand verdedigen, anderen knappen er op af. Of zou die keuze wel zo doorslaggevend zijn? De keuze of het wel of niet echt gebeurd is, wordt dan immers de vraag naar de geschiedenis. En dat is een vraag die historici moeten beantwoorden. Zouden we dan aan historici toestemming moeten vragen om te geloven? Of zouden we de Schrift op zijn Woord geloven, en niet de opstanding bevragen, maar eruit leven. Dan is het niet een vraag, maar een antwoord. Het antwoord namelijk dat de dood is waar God buiten wordt gehouden; en het leven waar Hij wordt geloofd en gesprezen.
Dan zitten we middenin de wedergeboorte waar Jezus het over heeft. De wedergeboorte naar de geest. De Geest die liefde is. Die niet beperkt is tot de biologie van het lichaam, maar die betekenis krijgt in de aanvaarding door God. Wie vanuit die liefde leeft, begint inderdaad een nieuw leven, want die hoeft niet meer bezig te zijn met de biologische beperkingen van het bestaan, en mag het leven omarmen als geschenk van God; -wat er ook gebeurt.
Vandaag zal Arezoo dat doen, en wij mogen er getuigen van zijn. Toe zal ze treden tot de kring van volgelingen van Jezus die wij allemaal zijn. En daarmee wordt ook zij deel van het lichaam van Christus. Die niet dood is, maar leeft, overal waar in Zijn Geest de liefde wordt gedaan en zo God heerst. In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest,
Amen
Deel deze preek
Johannes 20: 1-18
Vroeg op de eerste dag van de week, toen het nog donker was, kwam Maria van Magdala bij het graf. Ze zag dat de steen voor het graf was weggehaald. Ze liep snel weg, naar Simon Petrus en de andere leerling, van wie Jezus veel hield, en zei: ‘Ze hebben de Heer uit het graf weggehaald en we weten niet waar ze Hem nu neergelegd hebben.’ Petrus en de andere leerling gingen op weg naar het graf. Ze liepen beiden snel, maar de andere leerling rende vooruit, sneller dan Petrus, en kwam als eerste bij het graf. Hij boog zich voorover en zag de linnen doeken liggen, maar hij ging niet naar binnen. Even later kwam Simon Petrus en hij ging het graf wel in. Ook hij zag de linnen doeken, en hij zag dat de doek die Jezus’ gezicht bedekt had niet bij de andere doeken lag, maar apart opgerold op een andere plek. Toen ging ook de andere leerling, die het eerst bij het graf gekomen was, het graf in. Hij zag het en geloofde. Want ze hadden uit de Schrift nog niet begrepen dat Hij uit de dood moest opstaan. De leerlingen gingen terug naar huis.
Maria stond bij het graf en huilde. Huilend boog ze zich naar het graf, en daar zag ze twee engelen in witte kleren zitten, een bij het hoofdeind en een bij het voeteneind van de plek waar het lichaam van Jezus had gelegen. ‘Waarom huil je?’ vroegen ze haar. Ze zei: ‘Ze hebben mijn Heer weggehaald en ik weet niet waar ze Hem hebben neergelegd.’ Na deze woorden keek ze om en zag ze Jezus staan, maar ze wist niet dat het Jezus was. ‘Waarom huil je?’ vroeg Jezus. ‘Wie zoek je?’ Maria dacht dat het de tuinman was en zei: ‘Als u Hem hebt weggehaald, vertel me dan waar u Hem hebt neergelegd, dan kan ik Hem meenemen.’ Jezus zei tegen haar: ‘Maria!’ Ze draaide zich om en zei: ‘Rabboeni!’ (Dit Hebreeuwse woord betekent ‘meester’.) ‘Houd Me niet vast,’ zei Jezus. ‘Ik ben nog niet opgestegen naar de Vader. Ga naar mijn broeders en zeg tegen hen dat Ik opstijg naar mijn Vader, die ook jullie Vader is, naar mijn God, die ook jullie God is.’ Maria van Magdala ging naar de leerlingen en zei tegen hen: ‘Ik heb de Heer gezien!’ En ze vertelde alles wat Hij tegen haar gezegd had.