Heb le(i)f

Zusters en broeders,

I-mac, i-Phone, i-pad, i-pod, i-tunes. I-i-i. Steve Jobs, de charismatische bedenker van al dit moois, had er diepzinnige gedachten bij: de i stond voor Internet (natuurlijk), maar ook voor Instructie en Informatie. En stond voor Individu. En misschien is dat wel het meest aangeslagen. De -i- als het Ik waar alles om moet draaien. Zo is het gekomen. Iedereen die op zijn eigen telefoontje zijn eigen ding zit te doen? En zelf het centrum van de wereld is.

Internet en social media zijn ongetwijfeld de belangrijkste ontwikkelingen in de cultuur van de laatste eeuw. Radio en TV waren al revolutionair, maar de computer is dat nog veel meer. Want we zijn nauwelijks meer aan tijd en plaats gebonden. En met AI weten we niet eens meer wat waar is. De filmpjes die met de computer kunnen worden gemaakt zijn zo levensecht, dat je het verschil met echt niet meer ziet.

Wie op de filmpjes rondsurft, komt meteen in een fuik terecht. Het internet-gedrag wordt in grote data-banken bijgehouden en stuurt wat er verder wordt aangeboden. Je krijgt te zien wat je aanklikt en waar je dus in bent geïnteresseerd. En dat krijg je weer aangeboden; vaak net iets sterker, dreigender of pikanter. De internet-bubbel radicaliseert razendsnel, bevestigt vooroordelen en jaagt ze aan. Internet vergoot en verruimt je blikveld niet, maar verengt het tot je eigen gelijk. Het is verslavend, want het streelt je identiteit: steeds wordt je in je eigenheid bevestigd.

Maar als dat bij iedereen gebeurt, dan leeft iedereen in zijn eigen bubbel. Dan hoor en zie je elkaar niet, en als de opvattingen radicaliseren, dan komen mensen tegenover elkaar te staan. Geen wonder dat onze samenleving steeds verder polariseert. We proberen niet meer tot afgewogen meningen te komen, maar zetten ons af tegen elkaar. Als het eigen gelijk hoogtij viert, is de ander de vijand.

En dat is in veel opzichten zorgelijk.

Terug achter de technologie kunnen we niet, en zouden we ook niet willen. Net zomin als we de zeggenschap van het individualisme zouden prijsgeven; naar een situatie dat anderen voor ons bepaalden wat we denken en doen moesten. Maar is de technologie alleen maar slecht?

De -i- van Steve Jobs stond nog voor een vijfde betekenis: inspiratie. Eigenlijk vieren we dat, vandaag op het Pinksterfeest. Inspiratie betekent begeestering. En daarmee kunnen we verder komen dan het ingekeerde individualisme. Want inspireren, begeesteren, doen we elkaar. En dat doen we wanneer we het hart hebben om uit onze bubbel te breken om een ander te bereiken. Het hart hebben betekent de moed, het lef, hebben om verder te kijken dan je eigen vooroordelen. Leb is het zoals we misschien weten, het Hebreeuwse woord voor hart. Als we dat om de -i- van Steve Jobs zetten, dan wordt leb: lief. En dat is de boodschap van het Christendom.

Want in liefde moeten we elkaar tot bestemming brengen. Dan moet je oog hebben voor wie je bent en moet je rekening houden met elkaars eigenheid. De individualiteit wordt niet ontkend maar gediend. De ingekeerde zelfzucht breekt open naar elkaar toe, om nabij te zijn. Daar gaat de christelijke inspiratie over, dat we elkaar verder brengen en dienen. En niet onze eigen identiteit tegen die van anderen uitspelen, of op anderen bevechten willen. Dat we met respect naar elkaar zullen luisteren, óók als anderen iets zeggen wat we misschien niet zomaar zouden willen horen.

Als we asielzoekers liefst het land zouden uitzetten, of de opvangplaatsen in brand steken. Maar ook: waarom mensen daartoe komen, waarom buitenlanders kennelijk zo’n bedreiging zijn? Gemakkelijk blijven we in kampen tegenover elkaar staan, of drijven we steeds verder uit elkaar. En verhardt de samenleving alleen maar. Zouden we niet de moed moeten hebben, naar elkaar te luisteren? De identiteit wordt lang niet altijd gestreeld, want in gesprek heerst niet de echo van het eigen gelijk. Maar je identiteit wordt gevormd en kan groeien. Niet alleen wat je van anderen kunt meekrijgen, maar ook wat je voor anderen kunt betekenen.\

Dn moeten we willen luisteren naar elkaar. Dat is wat er met Pinksteren steeds gebeurt: luisteren naar het geluid van een windvlaag, naar de talen die de apostelen spreken, naar de boodschap die ons wordt aangezegd, en die we nog niet wisten. En een boodschap van heil mag het zijn, als we durven te luisteren naar elkaar. Een boodschap van heil mag het zijn als lev – lief wordt.

Amen